Có những bức thư được viết bằng câu chữ tròn trịa, mạch lạc. Nhưng cũng có những bức thư, dù không có lấy một lời hoàn chỉnh, vẫn khiến người đọc lặng đi rất lâu. Bức thư của ĐA là một bức thư như thế. ĐA sinh ra đã không giống những đứa trẻ khác. Ngay từ những ngày đầu đời, em đã mang trong mình căn bệnh tâm thần nặng. Em lớn lên trong những khoảng lặng nhiều hơn tiếng nói, trong những ánh nhìn ngơ ngác nhiều hơn sự nhận biết. Những điều giản dị nhất — gọi một tiếng “mẹ”, cầm một chiếc bút, hay tự chăm sóc bản thân — với em đều là những điều xa xỉ.
Cán bộ Trung tâm hướng dẫn người bệnh viết thư
Gia đình đã từng cố gắng giữ em lại bên mình. Nhưng bệnh tình của em ngày một nặng, vượt quá khả năng chăm sóc. Trong một quyết định đầy nước mắt, họ đành gửi em vào Trung tâm Chăm sóc và Phục hồi chức năng người tâm thần số 1 Hà Nội. Ngày rời xa nhà, có lẽ ĐA không hiểu điều gì đang xảy ra. Nhưng người mẹ thì hiểu. Bà buông tay con, mà lòng như có ai bóp nghẹt.
Những ngày đầu ở Trung tâm, ĐA gần như khép kín hoàn toàn. Em ít phản ứng, ít giao tiếp, đôi khi chỉ ngồi một mình hàng giờ, ánh mắt vô định. Nhưng ở nơi ấy, em không bị bỏ mặc. Các cán bộ, nhân viên Trung tâm đã ở bên em bằng một thứ tình cảm rất đặc biệt — không phải ruột thịt, nhưng đủ ấm áp để em không cô đơn. Họ kiên nhẫn cho em ăn từng thìa cơm, dỗ em ngủ từng giấc, gọi tên em mỗi ngày như một cách níu em trở lại với thế giới này. Sự chăm sóc ấy không tạo nên phép màu ngay lập tức. Nhưng từng chút một, như những giọt nước nhỏ thấm vào đất khô, tâm hồn em bắt đầu có những chuyển động rất khẽ.
ĐA lặng lẽ viết thư
Và rồi, có một người chưa từng vắng mặt trong hành trình ấy — mẹ em. Mỗi tuần, bà lại lặn lội đến Trung tâm. Không ồn ào, không than thở. Bà chỉ lặng lẽ ngồi bên con. Bàn tay gầy guộc của bà nắm lấy bàn tay con, đặt vào đó một cây bút. “Con cầm như thế này… rồi viết theo mẹ…” Nét đầu tiên run rẩy… Nét thứ hai đứt quãng. Có lúc cây bút rơi khỏi tay, có lúc em quay đi, không hợp tác. Nhưng người mẹ ấy chưa từng bỏ cuộc. Tuần này qua tuần khác. Trang vở này sang trang vở khác. Chỉ một chữ duy nhất: “a”. Một chữ cái đơn giản nhất — nhưng với ĐA, đó là cả một hành trình dài. Rồi một ngày, Trung tâm tổ chức hoạt động: viết thư gửi về gia đình. Mọi người được phát giấy, phát bút. Không khí vừa háo hức, vừa lặng lẽ. Có người viết được vài dòng, có người chỉ vẽ nguệch ngoạc. ĐA ngồi đó. Nhìn. Rồi bất ngờ, em giơ tay. Một hành động nhỏ thôi — nhưng khiến những người xung quanh khựng lại. Em nhận giấy. Cầm bút. Những phút đầu tiên, em ngồi rất lâu. Như đang nhớ lại điều gì đó. Có thể là hình ảnh người mẹ, có thể là những buổi học chữ kiên trì.
Rồi em bắt đầu viết. Một chữ “a”. Rồi thêm một chữ “a”. Chậm chạp. Run rẩy. Nghiêng ngả. Thời gian trôi qua gần một giờ đồng hồ. Hai trang giấy dần được lấp đầy. Không có câu. Không có từ. Không có nội dung theo cách mà người ta thường hiểu. Chỉ có gần 200 chữ “a”. Nhưng nếu nhìn thật lâu, người ta sẽ thấy trong đó có rất nhiều điều. Đó là mồ hôi của một đứa trẻ phải gồng mình để điều khiển từng cử động nhỏ. Đó là ký ức về những buổi chiều người mẹ kiên nhẫn dạy con, lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần.Và đó là một cách rất riêng — rất vụng về nhưng cũng rất chân thành — để em nói với mẹ: “Con nhớ mẹ.” “Con đang cố gắng.” “Con yêu mẹ.”
Bức thư chỉ có những chữ “a”
Bức thư ấy không đọc được bằng mắt. Phải đọc bằng trái tim. Có thể với nhiều người, đó chỉ là những nét chữ vô nghĩa. Nhưng với người mẹ, đó là món quà lớn nhất mà bà từng nhận được. Bởi trong từng chữ “a” ấy, có sự hiện diện của con bà — một đứa con mà bà chưa từng, và sẽ không bao giờ từ bỏ.
Ngoài kia, còn rất nhiều ĐA. Họ sống lặng lẽ trong những góc khuất của xã hội, nơi mà bệnh tật không chỉ khiến họ đau đớn, mà còn khiến họ bị hiểu lầm, bị xa lánh. Nhưng họ không phải là những con người “khác biệt” để bị bỏ quên. Họ là những con người đang cần thêm thời gian, thêm kiên nhẫn, và trên hết — thêm yêu thương. Những người bệnh tâm thần không thể tự mình đi qua cơn bão trong cuộc đời họ. Họ cần một bàn tay nắm lại. Một ánh mắt không phán xét. Một gia đình không rời bỏ. Và đôi khi, chỉ cần một người tin rằng họ có thể tiến lên — dù chỉ là viết được một chữ “a” — cũng đủ để thắp lên hy vọng. Bởi từ những điều nhỏ bé nhất, những điều tưởng chừng vô nghĩa nhất, lại có thể nảy mầm những điều lớn lao nhất. Giống như bức thư của ĐA. Một bức thư không có lời — nhưng lại nói được tất cả.
Nguyễn Thị Thu Hương
